ZEMBEREK TEKNOLOJİ SANAT VE ÖĞRENME DERNEĞİ ÇOCUK GÜVENLİĞİ POLİTİKA BELGESİ

Hazırlayan: Zemberek Teknoloji Sanat ve Öğrenme Derneği Yönetim Kurulu

Onay Tarihi: 31.01.2026

1. GİRİŞ VE TAAHHÜT

Zemberek Teknoloji Sanat ve Öğrenme Derneği (kısaca Zemberek), başta çocuklar olmak üzere tüm bireylerin dijital dünyada bilinçli, yaratıcı ve üretken bireyler olarak yer almalarını desteklemek ve kapsayıcı, katılımcı ve yaratıcı öğrenme ortamları oluşturmak amacıyla faaliyet göstermektedir.

Zemberek, çalışmalarının doğası gereği çocuklarla doğrudan ve dolaylı temas kurduğunu bilerek, tüm faaliyetlerinde çocuklara zarar vermeme ilkesini benimser. Zemberek, çocukların fiziksel, duygusal, cinsel veya ekonomik olarak herhangi bir istismara, ihmale, sömürüye veya şiddete maruz kalmasını önlemeyi taahhüt eder.

Bu politika belgesi, derneğimizin tüm süreçlerinde çocuk güvenliğini sağlamaya yönelik niyet beyanıdır ve Keeping Children Safe (KCS) Uluslararasi Çocuk Güvenliği Standartları temel alınarak hazırlanmıştır.

2. YASAL DAYANAK VE İLKELER

2.1. Yasal Dayanaklar

2.1.1 Bu politika belgesi, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına ve uluslararası belgelere dayanır: 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu[1]

2.1.2. Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarina Dair Sözleşme (BM ÇHS) [2]

2.1.2. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi, Dijital Ortamlarda Çocuk Hakları İle İlgili Genel Yorum No.25 [3]

2.1.3. Keeping Children Safe Uluslararası Çocuk Güvenliği Standartları [4]

2.2. Temel İlkeler Tüm eylemlerimizde aşağıdaki ilkeler yol göstericidir:

2.2.1. Çocuğun Üstün Yararı: Çocukların güvenliği ve refahı her zaman en önemli husustur.

2.2.2. Zarar Vermeme: Personelimizin, faaliyetlerimizin ve programlarımızın çocuklara zarar vermediğinden emin olmak temel sorumluluğumuzdur.

2.2.3. Eşitlik ve Ayrımcılık Yapmama: Yaşı, cinsiyeti, dili, dini, etnik kökeni, fiziksel engeli veya kişisel özelliği ne olursa olsun, tüm çocukların korunma konusunda eşit haklara sahip olduğunu kabul ederiz.

2.2.4. Katılım: Çocukların kendilerini ilgilendiren karar alma süreçlerine anlamlı katılımını sağlamayı amaçlarız.

2.2.5. Hesap Verebilirlik: Çocuk güvenliği önlemlerinin uygulanmasını düzenli olarak izler ve gözden geçiririz.

3. KAVRAM AÇIKLAMALARI

Bu belgede geçen temel kavramlar uluslararası ve ulusal standartlar baz alınarak tanımlanmıştır:

3.1. Çocuk: BM Çocuk Hakları Sözleşmesi ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu uyarinca 18 yaşini doldurmamiş her birey çocuktur.

3.2. Çocuk Güvenliği (Child Safeguarding): Kurumun personelinin, çalışmalarının ve programlarının çocuklara doğrudan ya da dolaylı olarak zarar vermemesini sağlama, zararı önleme ve ortaya çıkan zarar ihtimalini ilgili makamlara bildirme sorumluluğudur.

3.3. Çocuk Koruma: Çocukları her türlü istismara, ihmale, sömürüye ve şiddete karşı korumak için alınan önleyici ve destekleyici önlemlerdir.

3.4. Çocuk İstismari ve Kötü Muamele: Yetişkinin güven, güç veya sorumluluk ilişkilerini kötüye kullanarak çocuğa fiziksel, duygusal, ekonomik veya cinsel olarak zarar vermesidir. Kasıt taşımayan davranışları veya eylemsiz kalmak da istismar olarak değerlendirilebilir.

3.5. Çocuk İhmali: Çocuğun temel fiziksel ve/veya psikolojik ihtiyaçlarının karşılanmasında (beslenme, barınma, sağlık, eğitim, gözetim gibi) yetersiz kalınmasıdır.

3.6. Çocuklarla Doğrudan Temas: Çalışmalar kapsamında bir veya birden çok çocukla aynı fiziksel veya çevrimiçi ortamı paylaşmak, birlikte üretim yapmak, görüşmeler/araştırmalar yapmak veya atölyeler düzenlemek.

3.7. Çocuklarla Dolaylı Temas: Çocuklarla çalışan kişi ve kurumları desteklemek veya Zemberek çalışmalarının ürettiği içeriklerin çocuklara ulaşması gibi faaliyetlerimiz çocuklara dolaylı etki eder.

4. KAPSAM VE SORUMLULAR

4. 1. Kapsam

4.1.1. Bu politika, Zemberek Teknoloji Sanat ve Öğrenme Derneği’nin tüm faaliyetlerinde aşağıda belirtilen kişileri ve kurumları kapsar:

4.1.2. Zemberek Ekibi: Yönetim Kurulu üyeleri, Denetim Kurulu üyeleri, tüm çalışanlar, gönüllüler ve derneği temsil eden bireylerin tümü.

4.1.3. Dış Uzmanlar ve İlişkili Çalışanlar: Dernek adına çalışmalar yapan danışmanlar, eğitmenler, sözleşmeli uzmanlar ve yükleniciler.

4.1.4. Paydaşlar: Ortak çalışma yürütülen sivil ve resmi kurumlar, fon desteği veren ve alan kurumlar, bağışçılar ve sponsorlar.

4.1.5. Ziyaretçiler: Dernek etkinliklerinin yürütüldüğü mekanları ziyaret eden, çocuklarla doğrudan veya dolaylı temas içerisinde olabilecek herkes (haberciler, araştırmacılar, tanınmış kişiler vb.).

4.2. Sorumlular

4.2.1. Nihai Sorumluluk: Çocukların güvenliğinin sağlanmasına ilişkin nihai sorumluluk Yönetim Kuruluna aittir.

4.2.2. Uygulama Sorumluluğu: Yönetim Kurulu, tüm çalışanlar ve gönüllüler, Davranış Kurallarına uymaktan ve bu politikanın uygulanmasından sorumludur.

4.2.3. Çocuk Güvenliği Odak Kişisi: Dernek, Çocuk Güvenliği Politikasının uygulanmasını koordine etmek, bildirimleri almak ve süreçleri yönetmek üzere Yönetim Kurulu tarafından atanmış bir Çocuk Güvenliği Odak Kişisi (ÇGOK) belirleyecektir. Bu kişinin iletişim bilgileri tüm paydaşlara, çocuklara ve ailelere iletilebilir. ÇGOK, risk analizi yapılmasını destekler ve izler.

4.2.4. Bu politika belgesinin Yönetim Kurulu tarafından onaylandığı 16.04.2026 tarihinde Çocuk Güvenliği Odak Kişisi Cansu Yalçıner olarak oy birliği ile belirlenmiştir.

5. KORUMA VE ÖNLEME PROSEDÜRLERİ

5.1. Risk Analizi ve Güvenli Program Tasarımı:

Derneğimiz, faaliyetlerinin çocuklara zarar verme riskini en aza indirmek için planlama, uygulama ve izleme aşamalarında risk analizi yapacaktır.

5.1.1. Dijital Riskler: Zemberek’in teknoloji alanında ve çevrimiçi çalışmaları göz önüne alınarak, siber zorbalık, uygunsuz içeriğe maruz kalma ve kişisel verilerin korunmasi risklerine özel önem verilecektir. Program tasarımları, çocukların dijital ortamda güvende olmalarını ve iyi olma hallerini destekleyecek şekilde yapılır.

5.1.2. Yaratıcı Teknoloji Faaliyetleri: Kodlama, elektronik prototipleme (yazılım, donanım) içeren atölyelerde mekansal ve fiziki riskler (elektrik güvenliği, aletlerin güvenli kullanımı) tespit edilecek ve önleyici planlar yürürlüğe konulacaktır.

5.1.3 Katılımcı Risk Analizi: Risk analizi ve güvenli planlama sürecinin, mümkün olduğunca çocukların ve diğer paydaşların katılımıyla yapılması esastır.

5.2. İşe Alım Süreçleri:

Çocuklarla temas edecek tüm personel, gönüllü ve ilişkili çalişanlarin güvenli bir şekilde işe alımını sağlamak amacıyla aşağıdaki adımlar uygulanir:

5.2.1. İş Tanımı ve Görüşmeler: İş ilanları ve tanımları çocuk güvenliğine olan taahhüdü açıkça içermelidir. Mülakatlarda, adayların çocuk hakları algısı, çocuklara yaklaşımı ve çocuk güvenliğine dair anlayışı sorgulanacaktır.

5.2.2. Sabıka/Adli Sicil Kaydı Kontrolü: İşe alınan tüm kişilerin, özellikle çocuklarla doğrudan çalışacak olanların, adli sicil kaydinda çocuklar açısından risk oluşturabilecek bir suç kaydının olmaması sağlanacaktır.

5.2.3. Taahhüt Alma: İşe giren herkes, iş sözleşmesinin bir parçası olarak bu Çocuk Güvenliği Politika Belgesini ve Davranış Kurallarını okuyup imzalamayi taahhüt etmelidir.

5.3. Eğitim ve Farkındalık:

Zemberek Ekibi ve ilişkili çalışanlar, çocuk güvenliği konusundaki yükümlülüklerini anlamak için uygun eğitim alacaktır.

5.3.1. Oryantasyon ve Düzenli Eğitim: Tüm yeni çalışanlara işe başlama (oryantasyon) programının bir parçası olarak çocuk güvenliği eğitimi verilecektir. Mevcut personel, gönüllü ve paydaşlara düzenli aralıklarla farkındalık atölyeleri ve eğitimler sağlanacaktır.

5.3.2. Erişilebilirlik: Politika belgesi ve Davranış Kuralları, dernek ekibinin ve çocukların anlayabileceği formatlarda (çocuk dostu versiyonlar dahil) hazirlanarak yaygınlaştırılacaktır.

5.4. İletişim ve Medya Çalışmaları:

Çocukların saygınlığına ve özel yaşamlarına saygı, tüm iletişim ve medya çalışmalarımızın temelidir.

5.4.1. Onam/İzin: Çocukların görselleri, ürünleri veya görüşleri kullanılmadan önce, hem çocuklardan (tercihen sözlü) hem de yasal temsilcilerinden yazılı Aydınlatılmış Onam Formu alınacaktır. Kullanımın nerede ve nasıl olacağı açıkça belirtilecektir.

5.4.2. Dijital Güvenlik: Çocukların görsellerine iliştirilen ayrıntılar (konum bilgisi, adres, belirgin binalar) onların evine veya topluluğuna kadar izlenmelerine izin vermeyecek şekilde gizli tutulacaktır. Coğrafi etiketleme (geotagging) devre dışı bırakılacaktır.

5.4.3. Temsil: Görsel ve yazılı materyaller, çocukları zayıf, güçsüz veya muhtaç göstermeyecek; aksine onların güçlü yanlarını ve potansiyellerini vurgulayacaktır.

5.4.4. Kişisel Verilerin Korunması: Çocuklara ait kişisel bilgiler (sözel ya da görsel) Kişisel Verilerin Korunması Kanunu gerekliliklerine uygun olarak, yalnızca o çocukla ilişkili olan sınırlı sayıda yetişkinin erişebileceği, güvenli fiziksel ve dijital ortamlarda saklanacaktır.

6. BİLDİRİM VE YANITLAMA MEKANİZMASI

Zemberek, çocuk güvenliği endişelerinin ve ihlallerinin gizlilik ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak ele alınmasını sağlayacak bir bildirim ve yanıtlama prosedürü geliştirmiştir.

6.1. Bildirim Kanalları:

Tüm personel, gönüllüler, çocuklar ve aileler, bir çocuk güvenliği endişesini (personelin/ortaklarin davranışı, kurum dişi istismar veya kurumsal uygulamadan kaynaklanan risk) derhal Çocuk Güvenliği Odak Kişisine (kısaca ÇGOK) bildirmekle yükümlüdür.

6.1.1. Bildirimler, e-posta, telefon veya çevrimiçi formlar aracılığıyla alınabilir.

6.1.2. Çocukların güvende hissederek şikayette bulunabilmeleri için şikayet kutulari gibi çocuk dostu mekanizmalar kullanılabilir.

6.2. Prosedür:

6.2.1. Endişenin Ortaya Çıkması: Endişe veya şikayet alınır.

6.2.2. ÇGOK'a Bildirim: Olayin ne zaman, nerede olduğu ve kimlerin dahil olduğu bilgileriyle birlikte derhal ÇGOK'a iletilir.

6.2.3. Acil Müdahale ve Değerlendirme: ÇGOK, olayın niteliğine göre acil önlemleri alır ve Yönetim Kurulu Üyesini (veya belirlenen komiteyi) bilgilendirir.

6.2.4. Yasal Yükümlülük: Eğer durum yasal olarak bildirilmesi gereken bir suç teşkil ediyorsa, ilgili resmi makamlara (5395 Sayili Kanun çerçevesinde) bildirim yapilir. Bu yapilirken çocuk ve ailesi bilgilendirilir.

6.2.5. İç Soruşturma/Disiplin: Bildirim kurum içinden bir çalışan veya ilişkili çalışan ile ilgiliyse, kurumun disiplin politikası ve prosedürleri devreye girer. Soruşturma, tarafsızlık ve gizlilik ilkelerine uygun yürütülür.

6.2.6. Geri Bildirim ve Destek: Sürecin sonunda, alinan önlemler ve yapılan düzenlemeler hakkında şikayette bulunan çocuğa/vasisine bilgilendirme yapilir. Mağdura destek (uzman desteği dahil) sağlanir.

6.2.7. Gizlilik ve Misilleme: Şikayetler gizlilik içinde ele al ve bildirimde bulunan kişilerin misilleme korkusu yaşamaması sağlanır.

7. HESAP VEREBİLİRLİK VE GÖZDEN GEÇİRME

7.1. Bu politika, canlı bir belge olarak kabul edilir ve sürekli izleme ve geliştirme yoluyla etkili kalması sağlanır.

7.2. İzleme ve Denetim: Çocuk güvenliği önlemlerinin uygulanması düzenli olarak izlenir. Yönetim Kurulu, ilerlemeyi ve performansi takip eder.

7.3. Gözden Geçirme: Politika ve prosedürler, uygulama deneyimlerinden öğrenilen dersler ışığında düzenli aralıklarla gözden geçirilir.

7.4. Şeffaflık: Çocuk güvenliğine ilişkin bilgilerde şeffaf olunur ve performans raporlanır.

Kaynaklar:

1- TÜRKİYE CUMHURİYETİ, ÇOCUK KORUMA KANUNU, 5395 Numaralı Kanun

https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5395.pdf

2- Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarina Dair Sözleşme (BM ÇHS)

https://www.unicef.org/turkiye/%C3%A7ocuk-haklar%C4%B1na-dair-s%C3%B6zle%C5%9Fme

3- Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi, Dijital Ortamlarda Çocuk Hakları İle İlgili Genel Yorum No.25 https://www.unicef.org/turkiye/media/17626/file/Dijital%20Ortamlarda%20%C3%87ocuk%20Haklar%C4%B1%20ile%20%C4%B0lgili%20Genel%20Yorum%20No:%2025.pdf

4- Keeping Children Safe Uluslararası Çocuk Güvenliği Standartları

https://www.keepingchildrensafe.global/wp-content/uploads/2024/08/KCS-ICS-Standards-EN-2024.pdf